Weidevogel mozaïek

bosk_greide_geboorte

Mozaïek De Warren

Binnen het werkgebied van Bosk & Greide is er op dit moment een locatie waar weidevogelbeheer wordt toegepast. Ten noorden van Balk tussen De Warren en Trophorne (Harich) ligt het weidevogelmozaïek De Warren. Het weidevogelbeheer binnen dit weidevogelmozaïek wordt uitgevoerd vanuit het leefgebied open grasland (ANLb).

Binnen het mozaïek wordt op dit moment door 11 verschillende beheerders op ca. 120 ha met beheer, weidevogelbeheer uitgevoerd. Het beheer bestaat uit drie plasdrassituaties en percelen met een uitgestelde maaidatum. De uitgestelde maaidatum staat voor een rustperiode op het perceel; een rustperiode die in gaat op 1 april en duurt tot 1, 8 of 15 juni. Hiernaast zijn er nog een aantal percelen met kruidenrijkgrasland; percelen die alleen met ruige mest mogen worden bemest en waarop ook een rustperiode geldt tot minimaal15 juni. Door de combinatie van de verschillende type beheer ontstaat een mozaïek, het weidevogelmozaïek De Warren.

Samenwerking tussen de verschillende partijen is belangrijk om tot een zo goed mogelijk resultaat te komen. Korte communicatielijnen zijn hierbij van belang. Boeren, vogelwacht Balk e.o. en de jagers van de WBE Gaasterland, onderhouden tijdens het weidevogelseizoen intensief contact met voor iedereen tijdens het seizoen een eigen taak. Op deze manier komen het beheer van het land, het beheersbaar houden van de verschillende predatoren en het monitoren van de weidevogels en hun
broedsucces, samen. Deze samenwerking heeft gedurende de afgelopen vijf jaren tot succes geleid. Vanaf 2015, toen op initiatief van Bosk & Greide het mozaïek De Warren van start ging, heeft zich een weidevogelgebied ontwikkelend met een stijgend aantal broedparen, jaar op jaar.

Het afgelopen seizoen 2020 heeft predatie, met name door de vos, helaas vroeg in het seizoen al voor verliezen gezorgd. Naast de predatie van de verschillende weidevogels hebben de vossen ook voor een schrikeffect gezorgd. Een schrikeffect waardoor veel grutto’s hun heil elders hebben gezocht, aldus de vogelwacht Balk e.o. Dit ondanks de enorme inzet van de jagers en de lichtbakteams.

Uitbreiding 2021

Voor het komend jaar 2021 is er een uitbreiding in het aantal ha met rustperiode mogelijk door toekenning van extra budget en zijn er vanuit de POP3 NPI (Niet Productieve Investeringen) 2020-2021 drie plasdraspompen ontvangen. In totaal staan er dan zes plasdraspompen binnen het mozaïek.
De NPI subsidie waaruit deze pompen konden worden aangevraagd wordt beschikbaar gesteld vanuit het Europees Fonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) en is ontstaan door samenwerking tussen LNV en de provincies. De plasdraspompen worden binnen het mozaïek ingezet om door middel van vernatting de leefomgeving voor weidevogels nog beter in te richten. De pompen staan op de plasdrassen en zorgen voor vernatting op overige percelen door de greppels vol te laten lopen. Deze vernatting realiseren de boeren op eigen initiatief. Een vernatting van het perceel dat voor een direct positief effect voor de weidevogels zal zorgen.

Foto: Douwe Albada

Het effect van vernatting op de kwaliteit van het land voor de weidevogelkuikens is onderzocht door Tim Visser (WUR, 2017) zie onderstaande link:

Steenmarterproject

De afgelopen twee jaar heeft mozaïek De Warren deel uitgemaakt van het project steenmartermonitoring geïnitieerd door de provincie Fryslân. Het afgelopen seizoen heeft er monitoring plaats gevonden met in totaal 12 camera’s; 8 camera’s beschikbaar gesteld door de provincie Fryslân, twee camera’s beschikbaar gesteld door Bosk & Greide en twee van de vogelwacht Balk e.o. zelf. Tijdens de monitoring van de verschillende nesten zijn er helaas geen steenmarters in beeld gekomen terwijl we zeker weten dat er marters aanwezig zijn in het gebied. Dit door waarnemingen vanuit het veld en rapportage vanuit de database van de WBE. Door de inzet van de camera’s zijn de jagers wel goed geïnformeerd geweest over de aanwezigheid van de vos; deze heeft afgelopen weidevogelseizoen veel schade aangericht op het mozaïek. De provincie heeft na de evaluatie van het afgelopen seizoen 2020 aangegeven dat zij de monitoring graag wil continueren in de verschillende gebieden. Bosk & Greide hoopt samen met de vogelwacht Balk e.o. dat het collectief Westergo het komende seizoen
wederom de camera’s ter beschikking zal stellen aan het mozaïek; het collectief coördineert de verspreiding over de verschillende gebieden.

Weidevogels en ganzen

Helaas is er binnen het gebied sprake van twee conflicterende zaken; weidevogelbeheer is niet te combineren met de schaderegeling binnen aangewezen ganzenfoerageergebied. De begrenzing van het ganzenfoerageergebied overlapt voor een deel het weidevogelzoekgebied. De mate van ganzenschade frustreert in sommige gevallen deelname aan het weidevogelbeheer. Draagvlak is nodig voor goed weidevogelbeheer en hier hoort ook een goede en passende vergoeding (compensatie) bij. Ganzenschade bovenop een uitgestelde maaidatum kan hierdoor conflicterend en bedrijfsmatig niet rendabel zijn. Hierbij komt dat de populatie overzomerende ganzen toeneemt. Een goede samenwerking, ook met aangrenzende TBO’s, is en blijft van belang. Een samenwerking met It Fryske Gea is van belang in verband met de oevers van de Fluessen en met Staats Bosbeheer vanwege It Swin.

Educatie

De Vogelwacht Balk e.o. neemt de monitoring van de weidevogels en hun broedsucces voor haar rekening. De vogelwachters doen dit op vrijwillige basis en zetten zich hier vele uren voor in. Hiernaast houdt de vogelwacht zich ook bezig met educatie voor de jeugd. Het komend seizoen staat er een prachtig project op stapel; leerlingen van de plaatselijke basisschool gaan samen met vogelwachters en de boer speciale nestborden maken voor de scholekster. Een van de vier steltlopers onder de weidevogels die daar wel hulp bij kan gebruiken. Educatie is en blijft een belangrijk aandachtspunt; jong geleerd, oud gedaan.

Aanvalsplan Grutto

Foto: Johan Deinum

Er is de laatste tijd veel om te doen, om het weidevogelbeheer. De neerwaartse trend van de weidevogels en met name die van de grutto heeft aanleiding gegeven voor het opstellen van het Aanvalsplan Grutto. Een plan, opgesteld op initiatief van Pieter Winsemius in samenwerking met de zes weidevogelprovincies, TBO’s, wetenschappers en landbouworganisaties. De zes weidevogelprovincies bestaan uit: Fryslân, Noord- en Zuid- Holland, Utrecht, Overijssel en Groningen. De bedoeling is dat er dit jaar twee pilots per provincie worden opgestart. Vanuit het aanvalsplan wordt het voorstel gedaan om de weidevogelkerngebieden (broedgebieden) te vergroten naar ca 1000 ha, het waterpeil omhoog te brengen in het vroege voorjaar, het agrarisch beheer aan te passen tijdens het broedseizoen en het toepassen van actief predatiebeheer. Dit plan zal nog vaak ter tafel komen.